5. Toetsen om te leren

Op Internet kwam ik dit bericht uit 1997 tegen: 


AMSTERDAM - De Montessorischolen voor voortgezet onderwijs halen slechtere eindexamenresultaten dan scholen van andere richtingen. Er slagen minder leerlingen en het percentage uitvallers en zittenblijvers is hoog.
bron | 25 oktober 1997

Veel mensen vroegen zich af of het Trouw-onderzoek inderdaad de 'werkelijke prestaties voortgezet onderwijs' in beeld bracht, zoals zonder enige bescheidenheid werd beweerd? Nou, nee niet echt. Het was een soort model waarin examenresultaten, doorstroming, uitval, verschillen schoolexamen en eindexamens e.d. een beoordeling geven over de kwaliteit van scholen. Eén van reacties:


Uiteraard zijn ook onze scholen erop gericht leerlingen zo goed mogelijk voor te bereiden op maatschappij en vervolgonderwijs. Dit weerhoudt ons er (gelukkig) niet van daarnaast ruimschoots aandacht te besteden aan de creatieve, sociale en persoonlijke ontwikkeling van de leerlingen. Het pedagogisch-didactisch beleid van VMO-scholen is niet zo gemakkelijk meetbaar en wat je moeilijk kunt meten hoef je van Trouw klaarblijkelijk toch niet te weten.
bron | 1 november 1997


Ideaal

Montessorischolen zijn van oorsprong meer ontwikkelingsgericht dan resultaatgericht. Onder invloed van kwalitieitsonderzoek en de eisen die de overheid en de inspectie stellen lijkt de aandacht te verschuiven van ontwikkelingsgericht naar resultaatgericht. Wat is eigenlijk het doel van onderwijs?


Het ontwikkelen van bewustzijn, identiteit, zelfrespect en wil van de leerling, het verwerven van bekwaamheden voor vervolgstudie en maatschappij door de leerling en het leren vervullen van een creatieve, onafhankelijke en verantwoordelijke rol in de samenleving door de leerling.
CB 6 van 11 november 2013

 Maar hoe verhoudt zich dat met resultaten?

  • Proeven
  • CITO-score
  • Taal- en rekentoetsen
  • Voortgangstoeten
  • Schoolexamens
  • Eindexamens

Bij toetsen gaat het voornamelijk om kennis en vaardigheden. Bij de meeste proeven gaat het om het reproduceren. Maar hoe meet je dan de ontwikkeling? Hoe weet je hoe leerlingen zich de 'dingen' eigen maken die nodig zijn om je idealen te verwezenlijken? Leren leerlingen wel wat ze moeten leren? Leren ze wel op de goede manier?


Uitspraken van leerlingen en docenten

Leerlingen zeggen heel vaak dingen die docenten op z'n minst aan het denken moeten zetten:

  • De opgaven op de toets zijn heel anders dan in het boek.
  • Ik heb gisteren vier uur zitten leren en als nu de proef niet door gaat heb ik alles voor niks geleerd.
  • Vorig jaar haalde ik altijd voldoende of goed... hoe kan dat nou?
  • Gisteren snapte ik alles maar op de proef begreep ik er niets meer van.
  • Ik werk heel hard voor dit vak, maar ik haal nooit meer dan een 'z'. Andere leerlingen doen niks en halen een 'g'. Dat klopt toch niet?
  • Als ik pas over 4 weken kan herkansen dan ben ik toch alles al weer vergeten?
  • Waarom moeten we dat leren? Dat gebruik je toch helemaal nooit in je verdere leven?

Uitspraken van docenten:

  • Ligt dat aan mij dat het soms lijkt dat leerlingen na een paar weken alles alweer vergeten zijn?
  • Komen leerlingen naar school om iets te leren of om een diploma te halen?
  • Sommige leerlingen stellen alles uit tot het laatste moment. Dan moeten ze blokken, maar werkt dat wel?

Uit bovenstaande opmerkingen kan je opmaken dat leerlingen (kennelijk) vooral resultaatgericht zijn. We willen wel iets leren, maar zolang de resultaten op de proeven maar goed zijn zit het wel goed. Dat je daarna alles weer vergeten bent is dan minder van belang, misschien? Maar hoe zinloos is dat?

Wij zeggen altijd dat wiskundemethodes concentrisch zijn. In de praktijk betekent dat dat je steeds weer om dezelfde brei heen rent in steeds grotere cirkels...:-)

Maar ja, waar blijf je dan met je opbouw, met de ontwikkeling, de lange leerlijnen, het bouwwerk en het leren van de grondslagen van de wiskunde? Begrip? Inzicht? Hoe moet dat dan straks in de 4e of 5e klas?


Steeds meer resultaatgericht?

Vanuit de overheid is er een duidelijk nadruk op resultaten. Dat zijn vooral harde resultaten, zoals CITO-scores, doorstroming, uitval, examenresultaten, e.d. Scholen worden 'afgerekend' op deze harde resultaten. Je kunt verwachten dat de schoolleiding meer nadruk gaat leggen op resultaten. In dat geval zullen docenten dat ook gaan doen. Docenten zullen ook worden afgerekend op resultaten. Leerlingen zijn vooral resultaatgericht en ouders?

Je zou kunnen denken dat als je meer resultaatgericht bent dat dan de resultaten beter worden, maar ik vraag me af of dat wel klopt.


Vanaf schooljaar 2014-2015 zijn scholen verplicht een leerlingvolgsysteem te gebruiken. Een LVS heeft alleen nut heeft als de docent de toetsresultaten gebruikt om een leerling verder te helpen en hier ook bewust tijd voor vrij maakt. Slechts bijhouden of een leerling de stof beheerst of niet beheerst, daar wordt de leerling niet wijzer van.
bron

't Is dus nog maar de vraag of meer resultaatgerichtheid leidt tot betere resultaten. Los van de vraag 'wat is resultaat?' zou 't nog verkeerd kunnen uitpakken. Als je pedagogische en didactische uitgangspunten superieur zijn zouden die dan niet moeten leiden tot betere resultaten, ook voor wat betreft de harde resultaten? Dat denk ik toch wel. Als dat niet zo is dan deugt je didactiek niet.


Toetsen om te leren

De docent en de leerling hebben er meer aan als de uitslag van een toets laat zien in welke onderdelen een leerling goed is en welke onderdelen hij onvoldoende beheerst.
Dan kan er een plan worden gemaakt om ontbrekende kennis en vaardigheden weg te werken.
Uiteindelijk kan de leerling dan zijn toets herkansen en weten beiden of de stof beheerst wordt.
Zo voorkom je dat achterstanden zich opstapelen en leerlingen blijven zitten.

bron

Toetsen zijn dan aanleiding om in gesprek te gaan. Niet alleen over de kennis en vaardigheden maar ook over de manier van leren, de aanpak, hoe je het 'leren' kan verbeteren, welke belemmeringen er zijn, waar je goed in bent... wat je wilt... samen komen we er wel uit.:-)

q10068img1.gif

©2004-2020 W.v.Ravenstein