0. voorkennis

Verticaal verschuiven

Je kunt de grafiek van een functie verticaal verschuiven door bij het functievoorschrift een getal op te tellen of af trekken.

Voorbeeld

Gegeven is $f(x)=x^2-4x-1$. Als je nu 3 optelt bij $f$ dan krijg je $g(x)=x^2-4x+2$. In de tekening zie je dat je $f$ drie omhoog moet verschuiven om $g$ te krijgen.

q11558img1.gif

Horizontaal verschuiven

Als je de grafiek van een functie naar links of rechts wilt verschuiven dan verander je in het functievoorschrift de variabele $x$ door $x-p$. De grafiek verschuift dan $p$ naar rechts.

Voorbeeld

Gegeven is $f(x)=x^2-4x-1$. Als je nu in het functievoorschrift van $f$ de variabele $x$ vervangt door $x+3$ dan schuift de grafiek 3 naar links.

q11558img2.gif

Je krijgt:

  • $g(x)=(x+3)^2-4(x+3)-1$
  • $g(x)=x^2+6x+9-4x-12-1$
  • $g(x)=x^2+2x-4$

Het lijkt (misschien) niet helemaal logisch dat $x-p$ dan $p$ naar rechts is maar als je er over nadenkt dan klopt het wel. Door van $x$ bijvoorbeeld $2$ af te trekken duurt het langer voordat $x$ de waarde krijgt die $x$ eerst had... dus schuift de grafiek naar $2$ naar rechts.

De top van de parabool y=a(x-p)2+q

De top van de parabool $y=a(x-p)^2+q$ is het punt $(p,q)$.

Voorbeeld

Gegeven: $f(x)=\frac{1}{2}(x-3)^2+2$.

q11558img3.gif

  • De top is het punt $(3,2)$.

Hoe zit dat?

De parabool $f(x)=\frac{1}{2}x^2$ heeft als top $(0,0)$. Als je de grafiek 3 naar rechts verschuift en 2 omhoog dan verander je het functievoorschrift van $f$ zo:

  • Vervang $x$ door $x-3$
  • Tel er 2 bij op

Je krijgt $f(x)=\frac{1}{2}(x-3)^2+2$.

Voorbeelden

Geef van coördinaten van de top van:

  1. $y=2(x-4)^{2}+4$
  2. $y=-(x+3)^{2}-11$
  3. $y=-\frac{2}{3}(x+1\frac{1}{2})^{2}+2\frac{3}{4}$
  4. $y=x^{2}+3$
  5. $y=(x+7)^{2}$

Zie antwoorden

Formule y=a(x-p)²+q opstellen

Als je van de parabool de coördinaten van de top kent en je weet nog een punt dan kan je met $y=a(x-p)^2+q$ een formule opstellen.

Voorbeeld

De parabool $p$ heeft als top $(3,7)$ en gaat door $(0,3)$.

  • Stel een formule op voor $p$.

Uitgewerkt

Je krijgt $p:y=a(x-3)^2+7$.
Vul $(0,3)$ in om $a$ te berekenen:

$a(0-3)^2+7=3$
$a·9=-4$
$a=-\frac{4}{9}$

De formule $p:y=-\frac{4}{9}(x-3)^2+7$

©2004-2020 W.v.Ravenstein